عطا ملك جوينى
406
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسى ) ( ط دنياى كتاب )
و مخفى نماناد كه در محلّ قتل نظام الملك ما بين مورّخين اختلاف بسيارى است ، بعضى از ايشان از قبيل صاحب راحة الصّدور 135 ، و ابن الأثير 10 : 84 قتل او را در نهاوند يا در « حدود نهاوند » بدون تعيين حقيقى محلّ ذكر كردهاند ، و بعضى ديگر مانند ابن اسفنديار a 155 ، و جوينى در همين موضع ما نحن فيه ، و جامع التّواريخ a 73 ، و ابن خلّكان 1 : 157 ، و تاريخ گزيده 448 مقتل او را در سحنه ضبط كردهاند با قيد اينكه اين نقطه نزديك نهاوند است ، و بظنّ غالب بل بنحو قطع و يقين مراد ايشان از سحنه همين قريهء واقعه در ده فرسخى مشرق كرمانشاه بوده است بدون شبهه چه موضعى ديگر بدين نام و نشان كه نزديك نهاوند نيز باشد در هيچيك از كتب مسالك و ممالك مذكور نيست ، و اين قريه گرچه ما بين آن و نهاوند كه در جنوب شرقى آن واقع است قريب پانزده فرسخ مسافت است ولى بنحو مسامحه و اجمال ميتوان گفت كه « نزديك نهاوند » است چه قرب و بعد از امور اضافى است ، - ياقوت در معجم البلدان 3 : 919 مقتل نظام الملك را در موضعى موسوم به فنديسجان از قراى نهاوند ضبط كرده است و همچنين قزوينى در آثار البلاد در ذيل « طوس » ص 276 ، الّا اينكه اينجا فنديسجان « قيدسجان » طبع شده است با قاف و ياء ( بجاى فاء و نون ) ، - و از همه عجيبتر قول صاحب تجارب السّلف است كه مقتل او را در بروجرد كه قريب بيست و پنج
--> تعيين موضع حقيقى آن را ننموده و از آن بىاطّلاع بوده است ) ، و نزهة القلوب ص 165 ، و بستان السّياحة ص 329 ، و « اراضى خلافت شرقيّه » از لسترنج ص 188 - 189 ، و دائرة المعارف اسلام بقلم آقاى مينورسكى ج 4 : 66 ، و بعموم نقشهها و كتب جغرافى جديد ، - و مخفى نماناد كه اين سحنهء ما نحن فيه را نبايد با سحنه ( سنّه ، سنندج ) پاىتخت كردستان ايران اشتباه نمود كه اصلا و ابدا ربطى ما بين اين دو نقطه نيست ، رجوع شود براى اين سحنهء اخير به « اراضى خلافت اسلاميّه » از لسترنج ص 188 و 190 ، و دائرة المعارف اسلام ج 4 ص 233 - 237 در عنوان سنه ( Senna ) ، و بعموم كتب جغرافياى جديد ، در مؤلّفات قدما اصلا و ابدا ذكرى و اثرى از اين سحنه نيست ،